Acts - అపొ. కార్యములు 7

1. ప్రధానయాజకుడుఈ మాటలు నిజమేనా అని అడిగెను.

1. The high priest said to Stephen, "Are these things true?"

2. అందుకు స్తెఫను చెప్పినదేమనగాసహోదరు లారా, తండ్రులారా, వినుడి. మన పితరుడైన అబ్రాహాము హారానులో కాపురముండక మునుపు మెసొపొతమియలో ఉన్నప్పుడు మహిమగల దేవుడ
కీర్తనలు 29:3

2. Stephen answered, "Brothers and fathers, listen to me. Our glorious God appeared to Abraham, our ancestor, in Mesopotamia before he lived in Haran.

3. నీవు నీ దేశమును నీ స్వజనమును విడిచి బయలుదేరి, నేను నీకు చూపింపబోవు దేశమునకు రమ్మని అతనితో చెప్పెను.
ఆదికాండము 12:1, ఆదికాండము 48:4

3. God said to Abraham, 'Leave your country and your relatives, and go to the land I will show you.'

4. అప్పుడతడు కల్దీయుల దేశమును విడిచిపోయి హారానులో కాపురముండెను. అతని తండ్రి చనిపోయిన తరువాత, అక్కడ నుండి మీరిప్పుడు కాపురమున్న యీ దేశమందు నివసించుటకై దేవు
ఆదికాండము 12:5

4. So Abraham left the country of Chaldea and went to live in Haran. After Abraham's father died, God sent him to this place where you now live.

5. ఆయన ఇందులో అతనికి పాదము పట్టునంత భూమినైనను స్వాస్థ్యముగా ఇయ్యక, అతనికి కుమారుడు లేనప్పుడు అతనికిని, అతని తరువాత అతని సంతానమునకును దీనిని స్వాధీనపరతునని అతనికి వాగ్దానము చేసెను.
ఆదికాండము 13:15, ఆదికాండము 15:18, ఆదికాండము 16:1, ఆదికాండము 17:8, ఆదికాండము 48:4, ఆదికాండము 24:7, ద్వితియోపదేశకాండము 2:5, ద్వితియోపదేశకాండము 11:5, ద్వితియోపదేశకాండము 32:49

5. God did not give Abraham any of this land, not even a foot of it. But God promised that he would give this land to him and his descendants, even before Abraham had a child.

6. అయితే దేవుడు అతని సంతానము అన్యదేశమందు పరవాసు లగుదురనియు, ఆ దేశస్థులు నన్నూరు సంవత్సరముల మట్టుకు వారిని దాస్యమునకు లోపరుచుకొని బాధ పెట్టుదురనియు చెప్పెన
ఆదికాండము 15:13-14, నిర్గామకాండము 2:22

6. This is what God said to him: 'Your descendants will be strangers in a land they don't own. The people there will make them slaves and will mistreat them for four hundred years.

7. మరియు దేవుడుఏ జనము నకు వారు దాసులై యుందురో ఆ జనమును నేను విమర్శ చేయుదుననియు, ఆ తరువాత వారు వచ్చి ఈ చోటనన్ను సేవింతురనియు చెప్పెను.
ఆదికాండము 15:14, నిర్గామకాండము 3:12

7. But I will punish the nation where they are slaves. Then your descendants will leave that land and will worship me in this place.'

8. మరియు ఆయన సున్నతి విషయమైన నిబంధన అతని కనుగ్రహించెను. అతడు ఇస్సాకును కని ఆ నిబంధన చొప్పున ఎనిమిదవ దినమందు అత నికి సున్నతిచేసెను; ఇస్సాకు యాకోబును యాకోబు పన్నిద్దరు గోత్రకర్తలను కని వారికి సున్నతి చేసిరి.
ఆదికాండము 17:10-11, ఆదికాండము 21:4

8. God made an agreement with Abraham, the sign of which was circumcision. And so when Abraham had his son Isaac, Abraham circumcised him when he was eight days old. Isaac also circumcised his son Jacob, and Jacob did the same for his sons, the twelve ancestorsn of our people.

9. ఆ గోత్రకర్తలు మత్సరపడి, యోసేపును ఐగుప్తులోనికి పోవుటకు అమ్మివేసిరిగాని, దేవుడతనికి తోడైయుండి అతని శ్రమలన్నిటిలోనుండి తప్పించి
ఆదికాండము 37:11, ఆదికాండము 37:28, ఆదికాండము 39:2-3, ఆదికాండము 39:21, ఆదికాండము 45:4

9. "Jacob's sons became jealous of Joseph and sold him to be a slave in Egypt. But God was with him

10. దయను జ్ఞానమును ఐగుప్తు రాజైన ఫరోయెదుట అతనికి అను గ్రహించినందున ఫరో ఐగుప్తునకును తన యింటికంతటికిని అతనిని అధిపతిగా నియమించెను.
ఆదికాండము 41:40, ఆదికాండము 41:43, ఆదికాండము 41:46, కీర్తనలు 105:21

10. and saved him from all his troubles. The king of Egypt liked Joseph and respected him because of the wisdom God gave him. The king made him governor of Egypt and put him in charge of all the people in his palace.

11. తరువాత ఐగుప్తు దేశమంతటికిని కనాను దేశమంతటికిని కరవును బహు శ్రమయువచ్చెను గనుక మన పితరులకు ఆహారము లేకపోయెను.
ఆదికాండము 41:54-55, ఆదికాండము 42:5

11. "Then all the land of Egypt and Canaan became so dry that nothing would grow, and the people suffered very much. Jacob's sons, our ancestors, could not find anything to eat.

12. ఐగుప్తులో ధాన్యము కలదని యాకోబు విని, మన పితరులను అక్కడికి మొదటి సారి పంపెను.
ఆదికాండము 42:2

12. But when Jacob heard there was grain in Egypt, he sent his sons there. This was their first trip to Egypt.

13. వారు రెండవసారి వచ్చినప్పుడు యోసేపు తన అన్నదమ్ములకు తన్ను తెలియజేసి కొనెను; అప్పుడు యోసేపు యొక్క వంశము ఫరోకు తెలియవచ్చెను.
ఆదికాండము 45:1, ఆదికాండము 45:3, ఆదికాండము 45:16

13. When they went there a second time, Joseph told his brothers who he was, and the king learned about Joseph's family.

14. యోసేపు తన తండ్రియైన యాకోబును తన స్వజనులందరిని పిలువనంపెను; వారు డెబ్బదియయిదు గురు
ఆదికాండము 45:9-11, ఆదికాండము 45:18-19, నిర్గామకాండము 1:5, ద్వితియోపదేశకాండము 10:22

14. Then Joseph sent messengers to invite Jacob, his father, to come to Egypt along with all his relatives (seventy-five persons altogether).

15. యాకోబు ఐగుప్తునకు వెళ్లెను; అక్కడ అతడును మన పితరులును చనిపోయి అక్కడ నుండి షెకెమునకు తేబడి,
ఆదికాండము 45:5-6, ఆదికాండము 49:33, నిర్గామకాండము 1:6

15. So Jacob went down to Egypt, where he and his sons died.

16. షెకెములోని హమోరు కుమారులయొద్ద అబ్రా హాము వెలయిచ్చికొనిన సమాధిలో ఉంచబడిరి.
ఆదికాండము 23:16-17, ఆదికాండము 33:19, ఆదికాండము 49:29-30, ఆదికాండము 50:13, యెహోషువ 24:32

16. Later their bodies were moved to Shechem and put in a grave there. (It was the same grave Abraham had bought for a sum of money from the sons of Hamor in Shechem.)

17. అయితే దేవుడు అబ్రాహామునకు అనుగ్రహించిన వాగ్దాన కాలము సమీపించినకొలది ప్రజలు ఐగుప్తులో విస్తారముగా వృద్ధి పొందిరి. తుదకు యోసేపును ఎరుగని వేరొకరాజు ఐగుప్తును ఏలనారంభి
నిర్గామకాండము 1:7-8

17. "The promise God made to Abraham was soon to come true, and the number of people in Egypt grew large.

18. ఇతడు మన వంశస్థుల యెడల కపటముగా ప్రవర్తించి
నిర్గామకాండము 1:7-8

18. Then a new king, who did not know who Joseph was, began to rule Egypt.

19. తమ శిశువులు బ్రదుకకుండ వారిని బయట పారవేయవలెనని మన పితరులను బాధ పెట్టెను.
నిర్గామకాండము 1:9-10, నిర్గామకాండము 1:18, నిర్గామకాండము 1:22

19. This king tricked our people and was cruel to our ancestors, forcing them to leave their babies outside to die.

20. ఆ కాలమందు మోషే పుట్టెను. అతడు దివ్యసుందరుడై తన తండ్రి యింట మూడు నెలలు పెంచ బడెను.
నిర్గామకాండము 2:2

20. At this time Moses was born, and he was very beautiful. For three months Moses was cared for in his father's house.

21. తరువాత అతడు బయట పారవేయబడినప్పుడు ఫరో కుమార్తె అతనిని తీసికొని తన కుమారునిగా పెంచు కొనెను.
నిర్గామకాండము 2:5, నిర్గామకాండము 2:10

21. When they put Moses outside, the king's daughter adopted him and raised him as if he were her own son.

22. మోషే ఐగుప్తీయుల సకల విద్యలను అభ్యసించి, మాటలయందును కార్యములయందును ప్రవీణుడై యుండెను.

22. The Egyptians taught Moses everything they knew, and he was a powerful man in what he said and did.

23. అతనికి నలువది ఏండ్లు నిండవచ్చినప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులైన తన సహోదరులను చూడవలెనన్న బుద్ధి పుట్టెను.
నిర్గామకాండము 2:11

23. "When Moses was about forty years old, he thought it would be good to visit his own people, the people of Israel.

24. అప్పుడు వారిలో ఒకడు అన్యాయము ననుభవించుట అతడు చూచి, వానిని రక్షించి బాధపడినవాని పక్షమున ఐగుప్తీయుని చంపి ప్రతికారముచేసెను.
నిర్గామకాండము 2:12

24. Moses saw an Egyptian mistreating an Israelite, so he defended the Israelite and punished the Egyptian by killing him.

25. తన ద్వారా తన సహోదరులకు దేవుడు రక్షణ దయచేయుచున్న సంగతి వారు గ్రహింతురని అతడు తలంచెను గాని వారు గ్రహింపరైరి.

25. Moses thought his own people would understand that God was using him to save them, but they did not.

26. మరునాడు ఇద్దరు పోట్లాడుచుండగా అతడు వారిని చూచి అయ్యలారా, మీరు సహోదరులు; మీరెందుకు ఒకనికొకడు అన్యాయము చేసికొనుచున్నారని చెప్పి వారిని సమాధానపరచ జూచెను.

26. The next day when Moses saw two men of Israel fighting, he tried to make peace between them. He said, 'Men, you are brothers. Why are you hurting each other?'

27. అయినను తన పొరుగువానికి అన్యాయము చేసినవాడుమా మీద అధికారినిగాను తీర్పరినిగాను నిన్ను నియమించిన వాడెవడు?
నిర్గామకాండము 2:13-14

27. The man who was hurting the other pushed Moses away and said, 'Who made you our ruler and judge?

28. నీవు నిన్న ఐగుప్తీయుని చంపినట్టు నన్నును చంపదలచియున్నావా అని అతనిని త్రోసివేసెను.
నిర్గామకాండము 2:13-14

28. Are you going to kill me as you killed the Egyptian yesterday?'

29. మోషే ఆ మాట విని పారిపోయి మిద్యాను దేశములో పరదేశియైయుండి, అక్కడ ఇద్దరు కుమారులను కనెను.
నిర్గామకాండము 2:15-22, నిర్గామకాండము 18:3-4

29. When Moses heard him say this, he left Egypt and went to live in the land of Midian where he was a stranger. While Moses lived in Midian, he had two sons.

30. నలువది ఏండ్లయిన పిమ్మట సీనాయి పర్వతారణ్యమందు ఒక పొదలోని అగ్నిజ్వాలలో ఒక దేవదూత అతనికగపడెను.
నిర్గామకాండము 3:1, నిర్గామకాండము 3:2-3

30. "Forty years later an angel appeared to Moses in the flames of a burning bush as he was in the desert near Mount Sinai.

31. మోషే చూచి ఆ దర్శనము నకు ఆశ్చర్యపడి దాని నిదానించి చూచుటకు దగ్గరకు రాగా
నిర్గామకాండము 3:2-3

31. When Moses saw this, he was amazed and went near to look closer. Moses heard the Lord's voice say,

32. నేను నీ పితరుల దేవుడను, అబ్రాహాము ఇస్సాకు యాకోబుల దేవుడను అని ప్రభువు వాక్కు వినబడెను గనుక మోషే వణకి, నిదానించి చూచుటకు తెగింప లేదు.

32. 'I am the God of your ancestors, the God of Abraham, Isaac, and Jacob.' Moses began to shake with fear and was afraid to look.

33. అందుకు ప్రభువునీ చెప్పులు విడువుము; నీవు నిలిచియున్నచోటు పరిశుద్ధభూమి.
నిర్గామకాండము 3:5

33. The Lord said to him, 'Take off your sandals, because you are standing on holy ground.

34. ఐగుప్తులో నున్న నా ప్రజల దురవస్థను నేను నిదానించి చూచితిని; వారి మూలుగు వింటిని; వారిని విడిపించుటకు దిగివచ్చి యున్నాను; రమ్ము, నేనిప్పుడు నిన్ను ఐగుప్తునకు పంపుదునని అతనితో చెప్పెను.
నిర్గామకాండము 2:24, నిర్గామకాండము 3:7-10

34. I have seen the troubles my people have suffered in Egypt. I have heard their cries and have come down to save them. And now, Moses, I am sending you back to Egypt.'

35. అధికారినిగాను తీర్పరినిగాను నిన్ను నియమించినవాడెవడని వారు నిరాకరించిన యీ మోషేను అతనికి పొదలో కనబడిన దేవదూత ద్వారా దేవుడు అధికారిని గాను విమోచకునిగాను నియమించి పంపెను
నిర్గామకాండము 2:14, నిర్గామకాండము 3:2

35. "This Moses was the same man the two men of Israel rejected, saying, 'Who made you a ruler and judge?' Moses is the same man God sent to be a ruler and savior, with the help of the angel that Moses saw in the burning bush.

36. ఇతడు ఐగుప్తులోను ఎఱ్ఱసముద్రములోను నలువది ఏండ్లు అరణ్యములోను మహత్కార్యములను సూచక క్రియలను చేసి వారిని తోడుకొని వచ్చెను.
నిర్గామకాండము 7:3, నిర్గామకాండము 14:21, సంఖ్యాకాండము 14:33

36. So Moses led the people out of Egypt. He worked miracles and signs in Egypt, at the Red Sea, and then in the desert for forty years.

37. నావంటి యొక ప్రవక్తను దేవుడు మీ సహోదరు లలో మీకు పుట్టించును అని ఇశ్రాయేలీయులతో చెప్పిన మోషే యితడే.
ద్వితియోపదేశకాండము 18:15-18

37. This is the same Moses that said to the people of Israel, 'God will give you a prophet like me, who is one of your own people.'

38. సీనాయి పర్వతముమీద తనతో మాటలాడిన దేవదూతతోను మన పితరులతోను అరణ్యములోని సంఘమందు ఉండి మనకిచ్చుటకు జీవవాక్యములను తీసికొనినవాడితడే.
నిర్గామకాండము 19:1-6, నిర్గామకాండము 20:1-17, నిర్గామకాండము 23:20-21, ద్వితియోపదేశకాండము 5:4-22, ద్వితియోపదేశకాండము 9:10-11

38. This is the Moses who was with the gathering of the Israelites in the desert. He was with the angel that spoke to him at Mount Sinai, and he was with our ancestors. He received commands from God that give life, and he gave those commands to us.

39. ఇతనికి మన పితరులు లోబడనొల్లక యితనిని త్రోసివేసి, తమ హృదయములలో ఐగుప్తునకు పోగోరిన వారై
సంఖ్యాకాండము 14:3-4, నిర్గామకాండము 19:1-6, నిర్గామకాండము 20:1-17, నిర్గామకాండము 23:20-21

39. "But our ancestors did not want to obey Moses. They rejected him and wanted to go back to Egypt.

40. మాకు ముందు నడుచునట్టి దేవతలను మాకు చేయుము; ఐగుప్తు దేశములోనుండి మనలను తోడుకొని వచ్చిన యీ మోషే యేమాయెనో మాకు తెలియదని అహరోనుతో అనిరి.
నిర్గామకాండము 32:1, నిర్గామకాండము 32:23

40. They said to Aaron, 'Make us gods who will lead us. Moses led us out of Egypt, but we don't know what has happened to him.'

41. ఆ దినములలో వారొక దూడను చేసికొని ఆ విగ్రహమునకు బలి నర్పించి, తమ చేతులతో నిర్మించిన వాటియందు ఉల్లసించిరి.
నిర్గామకాండము 32:4-6

41. So the people made an idol that looked like a calf. Then they brought sacrifices to it and were proud of what they had made with their own hands.

42. అందుకు దేవుడు వారికి విము ఖుడై ఆకాశసైన్యమును సేవించుటకు వారిని విడిచిపెట్టెను. ఇందుకు ప్రమాణముగా ప్రవక్తల గ్రంథమందు ఈలాగు వ్రాయబడియున్నది.ఇశ్రాయేలు ఇంటివారలారామీర
యిర్మియా 7:18, యిర్మియా 8:2, యిర్మియా 19:13, ఆమోసు 5:25-26

42. But God turned against them and did not try to stop them from worshiping the sun, moon, and stars. This is what is written in the book of the prophets: God says, 'People of Israel, you did not bring me sacrifices and offerings while you traveled in the desert for forty years.

43. మీరు పూజించుటకు చేసికొనిన ప్రతిమలైన మొలొకు గుడారమును రొంఫాయను దేవతయొక్క నక్షత్రమును మోసికొని పోతిరి గనుక బబులోను ఆవలికి మిమ్మును కొనిపోయెదను.
ఆమోసు 5:25-26

43. You have carried with you the tent to worship Molech and the idols of the star god Rephan that you made to worship. So I will send you away beyond Babylon.'

44. అతడు చూచిన మాదిరిచొప్పున దాని చేయవలెనని మోషేతో చెప్పినవాడు ఆజ్ఞాపించిన ప్రకారము, సాక్ష్యపుగుడారము అరణ్యములో మన పితరులయొద్ద ఉండెను.
నిర్గామకాండము 25:1-40, నిర్గామకాండము 25:40, నిర్గామకాండము 27:21, సంఖ్యాకాండము 1:50

44. "The Holy Tent where God spoke to our ancestors was with them in the desert. God told Moses how to make this Tent, and he made it like the plan God showed him.

45. మన పితరులు తమ పెద్దలచేత దానిని తీసికొనిన వారై, దేవుడు తమ యెదుటనుండి వెళ్లగొట్టిన జనములను వారు స్వాధీనపరచుకొన్నప్పుడు, యెహోషువతోకూడ ఈ దేశములోనికి దానిని తీసికొనివచ్చిరి. అది దావీదు దినములవరకు ఉండెను.
ఆదికాండము 48:4, ఆదికాండము 24:7, ద్వితియోపదేశకాండము 2:5, ద్వితియోపదేశకాండము 11:5, యెహోషువ 3:14-17, యెహోషువ 18:1, యెహోషువ 23:9, యెహోషువ 24:18, 2 సమూయేలు 7:2-16, 1 రాజులు 8:17-18, 1 దినవృత్తాంతములు 17:1-14, 2 దినవృత్తాంతములు 6:7-8, కీర్తనలు 132:5

45. Later, Joshua led our ancestors to capture the lands of the other nations. Our people went in, and God forced the other people out. When our people went into this new land, they took with them this same Tent they had received from their ancestors. They kept it until the time of David,

48. అయినను ఆకాశము నా సింహాసనము భూమి నా పాదపీఠము మీరు నాకొరకు ఏలాటి మందిరము కట్టుదురు?నా విశ్రాంతి స్థలమేది?

48. "But the Most High does not live in houses that people build with their hands. As the prophet says:

49. ఇవన్నియు నా హస్తకృతములు కావా? అని ప్రభువు చెప్పుచున్నాడు
యెషయా 66:1-2

49. 'Heaven is my throne, and the earth is my footstool. So do you think you can build a house for me? says the Lord. Do I need a place to rest?

50. అని ప్రవక్త పలికిన ప్రకారము సర్వోన్నతుడు హస్త కృతాలయములలో నివసింపడు.
యెషయా 66:1-2

50. Remember, my hand made all these things!'"

51. ముష్కరులారా, హృదయములను చెవులను దేవుని వాక్యమునకు లోపరచనొల్లనివారలారా, మీ పితరులవలె మీరును ఎల్లప్పుడు పరిశుద్ధాత్మను ఎదిరించుచున్నారు.
నిర్గామకాండము 32:9, నిర్గామకాండము 33:3-5, లేవీయకాండము 26:41, సంఖ్యాకాండము 27:14, యెషయా 63:10, యిర్మియా 6:10, యిర్మియా 9:26

51. Stephen continued speaking: "You stubborn people! You have not given your hearts to God, nor will you listen to him! You are always against what the Holy Spirit is trying to tell you, just as your ancestors were.

52. మీ పితరులు ప్రవక్తలలో ఎవనిని హింసింపక యుండిరి? ఆ నీతిమంతుని రాకనుగూర్చి ముందు తెలిపినవారిని చంపిరి. ఆయనను మీరు ఇప్పుడు అప్పగించి హత్య చేసినవారైతిరి.
2 దినవృత్తాంతములు 36:16

52. Your ancestors tried to hurt every prophet who ever lived. Those prophets said long ago that the One who is good would come, but your ancestors killed them. And now you have turned against and killed the One who is good.

53. దేవదూతల ద్వారా నియమింపబడిన ధర్మశాస్త్రమును మీరు పొందితిరిగాని దానిని గైకొనలేదని చెప్పెను.

53. You received the law of Moses, which God gave you through his angels, but you haven't obeyed it."

54. వారీ మాటలు విని కోపముతో మండిపడి అతనిని చూచి పండ్లుకొరికిరి.
యోబు 16:9, కీర్తనలు 35:16, కీర్తనలు 37:12, కీర్తనలు 112:10

54. When the leaders heard this, they became furious. They were so mad they were grinding their teeth at Stephen.

55. అయితే అతడు పరిశుద్ధాత్మతో నిండుకొనినవాడై ఆకాశమువైపు తేరిచూచి, దేవుని మహిమను యేసు దేవుని కుడిపార్శ్వమందు నిలిచి యుండుటను చూచి

55. But Stephen was full of the Holy Spirit. He looked up to heaven and saw the glory of God and Jesus standing at God's right side.

56. ఆకాశము తెరవబడుటయు, మనుష్యకుమారుడు దేవుని కుడిపార్శ్వమందు నిలిచి యుండుటయు చూచుచున్నానని చెప్పెను.

56. He said, "Look! I see heaven open and the Son of Man standing at God's right side."

57. అప్పుడు వారు పెద్ద కేకలువేసి చెవులు మూసికొని యేకముగా అతనిమీదపడి

57. Then they shouted loudly and covered their ears and all ran at Stephen.

58. పట్టణపు వెలుపలికి అతనిని వెళ్లగొట్టి, రాళ్లు రువి్వ చంపిరి. సాక్షులు సౌలు అను ఒక ¸యవనుని పాదములయొద్ద తమ వస్త్రములు పెట్టిరి.

58. They took him out of the city and began to throw stones at him to kill him. And those who told lies against Stephen left their coats with a young man named Saul.

59. ప్రభువును గూర్చి మొరపెట్టుచుయేసు ప్రభువా, నా ఆత్మను చేర్చుకొనుమని స్తెఫను పలుకుచుండగా వారు అతనిని రాళ్లతో కొట్టిరి.
కీర్తనలు 31:5

59. While they were throwing stones, Stephen prayed, "Lord Jesus, receive my spirit."

60. అతడు మోకాళ్లూని ప్రభువా, వారిమీద ఈ పాపము మోపకుమని గొప్ప శబ్దముతో పలికెను; ఈ మాట పలికి నిద్రించెను. సౌలు అతని చావునకు సమ్మతించెను.

60. He fell on his knees and cried in a loud voice, "Lord, do not hold this sin against them." After Stephen said this, he died.